Sambandsflokkurin

Landsfundur Sambandsfloksins 2010

8. mars 2010

Landsfundur Sambandsfloksins 2010

verður á Skúlaheiminum við Marknagilsvegin í Havn leygardagin 20. mars.
Byrjað verður kl. 08.30 við morgundrekka. Fundurin verður settur kl. 09.00.

Um kvøldið kl. 19.00 verður veitsla á sama stað.

Tekning til veitsluna á tlf. 51 30 89 ella við telduposti : nielsn@logting.fo

Seinasta freist at tekna seg til veitsluna er mikudagin 17. mars á middegi.
Kostnaður fyri veitsluna: 200 kr.

Øll sambandsfólk eru vælkomin

Landsnevndin

Fl�kja � fiskivinnu�kinum

7. mars 2010

Nú lemmatrolarar eru farnir at fiska frítt á innaru leið við partroli, er áralong siðvenja við skipabólkum og grundreglu um, at veiðutrýstið ikki skal økjast, slept í føroyskari fiskivinnuumsiting. Tað sum fer fram, er ikki í tráð við lógina um vinnuligan fiskiskap og eigur at halda uppat.

Hornasteinur í fiskidagaskipanini er býtið millum skipabólkar, har skip verða flokkað eftir reiðskapi, stødd og maskinorku. Tríggir bólkar eru, sum trola:

• Bólkur 1, Lemmatrolarar
• Bólkur 2, Partrolarar
• Bólkur 4T, Trolbátar

Lemmatrolarar í bólki 1 eru djúpvatnstrolarar, sum vanliga fiska upsa, kongafisk og djúpvatnsfisk á ytri leið og kunnu koma á innaru leið at royna eftir upsa við avmarkaðari hjáveiðukvotu av toski og hýsu. Lemmatrolarar eru ikki í fiskidagaskipanini og fiska tí frítt, nú teir eru farnir at partrola á innaru leið.

Partrolarar í bólki 2 fiska fyri tað mesta upsa. Teir eru í fiskidagaskipanini.

Trolbátar í bólki 4T fiska havtasku, flatfisk, umframt nakað av toski, hýsu og upsa. Trolbátar eru eins og partrolarar í fiskidagaskipanini.

Fiskivinnuumsitingin komin í trol við aðalreglu í lógini
Fiskivinnuumsitingin saman við landsstýrismanninum er komin til, at allir trolarar kunnu partrola, sjálvt um áralong lógartulking og siðvenja frammanundan ikki hava loyvt hesum.

Í verki merkir tað, at lemmatrolarar í bólki 1 og trolbátar í bólki 4T kunnu leggja um til upsafiskiskap á jøvnum føti við partrolararnar. Fyritreytirnar hjá partrolarum og teimum útróðrarmonnum, sum fiska upsa við snellu verða munandi skerdar, heldur óskilið fram.

Veiðutrýstið á upsa fer eftir nýggju skipanini at vaksa munandi og fer íkomna støðan samstundis at forkoma øllum tosi um burðardygga upsaveiðu.

Aðalregla í lógini um vinnuligan fiskiskap er, at veiðutrýstið á fiskasløgini tosk, hýsu og upsa ikki skal økjast. Broytta umsitingarliga siðvenjan økir veiðutrýstið á upsa og er tí ikki í tráð við lógina. Fiskivinnuumsitingin er sostatt komin í trol við aðalreglu í lógini um vinnuligan fiskiskap.

Fløkjan má greiðast
Fyri ikki at koma í politiskt óføri, má landsstýrismaðurin greiða íkomnu fløkjuna. Hvussu hann ger tað, stendur til hansara at koma við uppskoti um.

Ein gongd leið hevði tó verið at hildið fast við áragomla siðvenju við bólkabýti. Í samband við Skálabergmálið hevur landsstýrismaðurin víst á, at siðvenja heldur eins væl í rætti og lógartekstur.

Bjørn Kalsø,
løgtingsmaður

Ungmannafelagi� a�alfund

6. mars 2010

Aðalfundurin hjá Ungmannafelagnum Samband verður í hølum Sambandsfloksins á Gamla Apoteki, 19. mars 2010 kl. 19:30.

Skrá sambært viðtøkum felagsins

Ungmannafelagið Samband.

Ja til at �tbyggja Klaksv�kar Sj�krah�s -

2. mars 2010

Ja til at útbyggja Klaksvíkar Sjúkrahús - Noy til ringveg í Tórshavn

Tað kann ikki koma uppá tal at landskassin í hesum døgum skal byggja ringveg í Havnini!

Fyri at nýta orð bóndans á Viðareiði, so eru bleyt virði eftir øllum at døma ikki tað sama, um tú býrt í Havn ella á bygd.

Í morgun segði landsstýriskvinnan í Innlendismálum við Kringvarpið, at landsstýrið ásannar, at neyðugt er at gera eitthvørt við ferðslutrupulleikarnar í høvuðsstaðnum. Hon sipaði m.a. til ætlanirnar at byggja Skálafjarðartunnilin og segði, at ætlanirnar hjá Innlendismálaráðnum vóru at gera ein ringveg.

Tað má sigast, at tað rann kalt niðureftir rygginum at hoyra slíkt, tá ein hugsar um hvørja viðferð eitt nú tunnlarnir norður um Fjall og vegurin í Lorvík fingu frá høvuðsstaðarrpressuni og í løgtinginum.

Tað standa nógvar avbjóðingar fyri framman, so sum útbygging av Klaksvíkar Sjúkrahúsi, røktarheim o.o. líknandi mál.

At landsstýriskvinnan umhugsar at byggja nýggjan ringveg í Havn – er ikki eitt signal ein ynskir sær í hesum tíðum – men vísir kanska, hvussu stóra ávirkan høvuðsstaðurin hevur á stovnar og ráðharrastovur. Tað ger einki, um almennir stjórar í Havn og landsstýriskvinnan í Innlendismálum hava fimm minuttir longri at koma til og frá arbeiði - men kanska kemur ringvegurin í Havn eisini undir hugtakið – bleyt virði.

Í hvussu so er var landsstýriskvinnan munandi bleytari, tá hon umrøddi ringvegin í Havn, enn hon var, tá mál sum sandoyartunnil, tunnil norður um Fjall og onnur líknandi mál hava verið til viðgerðar í løgtinginum.

Vónandi eru løgtingsmenn meira at sær komnir og siga NOY til nýggjan ringveg í Havn og ja til at útbyggja Klaksvíkar Sjúrkrahús.

John William Joensen
formaður, Norðoya Sambandsfelag

F�roya V�l

2. mars 2010

Aðalfundurin hjá Føroya Væl verður mikukvøldið 3. mars kl. 19:30 í hølum Starvsmannafelagsins J. H. Schrøtergøta 9, Tórshavn.
Kaj Leo Johannesen, løgmaður, og Rósa Samuelsen landsstýriskvinna, verða við á fundinum. Løgmaður fer at greiða frá um politisku støðuna og Rósa Samuelsen fer at greiða frá arbeiðinum á sínum málsøki, almannamálum.
Býráðslimurin Annfinn Brekkstein verður eisini við á fundinum.
Høvi verður at seta spurningar.
Av tí at talan er um aðalfund, so verður eisini val av nevnd; tey, ið standa fyri vali eru: Jóna Mortensen, Annfinn Brekkstein og Jacob Holm.

Sk�lafjar�artunnilin broytir F�royakorti�

1. mars 2010

Tá ið talan er um fráleikan millum bygdir og býir, serstakliga millum Suðurstreymoy, Eysturoy og Norðoyggjar, nú samgongan hevur lagt uppskotið um Skálafjarðartunnilin niðan í Tingið, so kann ikki sigast annað enn, at landkort okkara fer at verða broytt.
Skálafjarðartunnilin er eitt projekt, sum umframt at vera størsta verkætlanin í Føroyum nakrantíð uppá 900 mió. kr., eisini er ein slóðbrótandi undirsjóvartunnil við trimum koyribreytum og rundkoyring, sum við eini grein vestureftir og eini eystureftir bindur eystara og vestara arm á Skálafjørðinum saman og fær eina nýggja farleið til Suðurstreymoyar.
Frá Suðurstreymoy og til rundkoyringina er tunnilin 7,1 km. til longdar, meðan strekkini frá rundkoyringini eru ávíkavist 2,1 km. til Strendur og 1,8 km. móti Runavíkini.

Stytti fráleikin.
Taka vit nøkur vegastrekkir í dag og samanbera tey við støðuna, tá ið tunnilin er gjørdur, so síggja vit, at vegastrekkini aftur og fram broytast uml. soleiðis:
Tórshavn – Selatræð. úr 154 km niður í 49 km.
Tórshavn – Strendur. úr 128 km niður í 29 km.
Tórshavn – Runavík. úr 130 km niður í 30 km.
Tórshavn –Toftir. úr 136 km niður í 35 km.
Tórshavn –Klaksvík. úr 148 km niður í 80 km.
Strendur – Toftir úr 58 km niður í 11 km.

Aðrir fyrimunir við tunlinum eru t.d. sparing av tíð, sparing av olju, minni slit av vegum og bilum, minni útlát av co2 , arbeiðsskapandi o.s.fr. o.s.fr., so tað er ongantíð ov skjótt, at uppskotið verður samtykt og arbeiðið kann byrja.

Alfred Olsen
Løgtingsmaður fyri Sambandsflokkin

Landsfundur

24. februar 2010

Landsfundur

Landsfundur Sambandsfloksins 2010 verður á Skúlaheiminum við Marknagilsvegin í Havn leygardagin 20. mars.

Byrjað verður við morgundrekka kl. 8.30.

Fundurin byrjar kl. 9.00

Veitsla verður leygarkvøldið.
Kostnaður kr. 200,- fyri hvønn.

Nærri boð verða givin seinni.

L�gtingi� vi�ger sj�r�narar

24. februar 2010

Um eitt skip, sum er skrásett undir FAS, verður fyri sjóráni ella øðrum óhappi í fremmandum sjóøki, eru tað tá føroyskir myndugleikar, sum hava ábyrgdina av at fáa málið loyst? Tað spyr Helgi Abrahamsen, løgtingsmaður, í einum munnligum fyrispurningi til Jørgen Niclasen, landsstýrismann við uttanlandsmálum.

Í øðrum lagi spyr løgtingsmaðurin, hvussu umrødda tilbúgvingin er skipað, um so er, at ábyrgdin liggur hjá føroyskum myndugleikum.

Helgi Abrahamsen vísir á, at samtíðis sum fleiri og fleiri skip verða skrásett undir Føroysku Altjóða Skipaskrásetingini (FAS), hoyra vit javnan um farmaskip, sum verða fyri óhappi úti í stóru verð. Tey seinnu árini er talið av sjóránum eisini økt, serliga úti fyri Somalsku strondini. Tí vil hann hava at vita, hvør hevur ábyrgdina av tilbúgvingini av hesum skipum, sum formliga eru heimahoyrandi í Føroyum, og hvussu eru vit fyrireikað at møta einum slíkum máli, um ábyrgdin liggur hjá okkum?

Spurningurin verður svaraður á tingfundinum í dag.

Tvey politim�l

22. februar 2010

Viðvíkjandi málinum um umskipan av løgregluni, so eru atfinningarnar av tí vanliga slagnum, har sagt verður, at tað er einki galið við sjálvum málinum, men tað er mátin... Ella sum Annika Olsen segði í eini útvarpssamrøðu: ”Tað er tað prinsippiella í tí...”

Trupulleikin sigst vera, at tingfólk vórðu ikki hoyrd í málinum, nei, tey vóru bara kunnað, og tað er ein ávísur munur á at verða kunnaður og at verða hoyrdur.

Tingfólk vístu ongan áhuga
Tað undrar meg, at so nógv verður gjørt burtur úr hesum málinum nú, tí tá ið kunningin fór fram, vístu tingfólk (millum annað tey, sum nú finnast at), sera lítlan – fyri ikki at siga ongan áhuga fyri málinum.

Fútin bjóðaði øllum 33 tinglimunum til kunnandi fund seinasta summar, har greiðast skuldi frá umskipanini av løgregluni, men bara tríggir tinglimir møttu. 30 tinglimir møttu ikki!

Nakrar dagar seinni fekk Lokalnevndin (har umboðum fyri løgtingið og løgregluna sita) somu kunning. Hóast eg eri limur í Lokalnevndini, hevði eg lítlan hug at luttaka á tí fundinum, tí eg hevði verið til tann fyrra fundin. Men tá eg sá, at eg var einasta løgtingsumboðið, sum var møtt, umframt Katrin Dahl Jacobsen, sum er forkvinna í nevndini, føldi eg meg, fyri skomm skyld, vera noyddan at verða sitandi.

So lítil var áhugin fyri hesum málinum, meðan tað enn var aktuelt. Men tá tað kemur til at grenja aftaná um manglandi kunning og ávirkan, tá er áhugin stórur.

Politiinspektørurin
Hvat hinum málinum viðvíkur, so eiga allar lógir sjálvsagt at verða fylgdar í sambandi við eina starvssetan. Men í aðrar mátar er talan um júst somu setanarviðurskifti, sum vóru galdandi, tá nýggjur landsantikvarur varð settur í starv fyri nøkrum árum síðani.

Tá, sum nú, stóð valið ímillum ein danskara og ein føroying. Føroyingurin hevði fyribils røkt starvið frammanundan (júst sum í hesum málinum), og hann hevði eisini allar neyðugar førleikar. Ein samd setanarnevn hevði ikki minni enn tvær ferðir mælt til at seta hann í starvið, men kortini valdi landsstýriskvinnan úr Tjóðveldisflokkinum, at seta danskaran, sum ikki hevði somu royndir og kunnleika til Fronminnissavnið, í starvið. - So hatta málið hava vit sæð fyrr.

Helgi Abrahamsen
løgtingsmaður

S�guavnoktan, s�gumanipulati�n og s�gufalsan

20. februar 2010

Dávid Isfeld sigur í blaðgrein, at føringar í 1946 atkvøddu fyri loysing. Tað passar ikki. Teir atkvøddu um loysing, men vrakaðu loysingina. Og teir vrakaðu eisini stjórnaruppskotið. Og tí fingu vit heimastýrisskipanina
Í bløðunum hevur Dávid Isfeld grein, har hann sigur seg hava stóra virðing og alsk fyri søguni og heldur søguavnoktan, søgumanipulatión og søgufalsan vera sera álvarsamt og andstyggilgt.
Tó heldur hetta honum ikki frá í sama reglubroti at koma við søguavnoktan, søgumanipulatión og søgufalsan tá ið hann sigur, at føringar í 1946 atkvøddu fyri loysing.
Í 1946 atkvøddu føringar ikki fyri, men um loysing og um stjórnaruppskot og vrakaðu bæði. Tað var hvørki absolutt, kvalifiserað, vanligt ella simpult fleirtal fyri loysingini. Tað var bert ein minniluti fyri loysing, umenn hesin minniluti var 1 % størri enn minnilutin fyri stjórnaruppskotinum.
Men kanska veit Dávid Isfeld ikki betur og trýr tí søgufalsan, sum loysingarmenn nú í skjótt 64 ár hava tvíhildið um, endurtikið upp í saman og ár eftir ár hátíðarhildið. Um teir so halda framm við hesum í 100 ár afturat, so er og verður hetta ikki annað enn søgufalsan. Tað vísir keldutilfar, fyrst og fremst løgtingstíðindi frá hesum tíðarskeiði.
Bert 32% atkvøddu fyri loysing
Allir partar eru nokk samdir um, at av øllum avgivnum atkvøðum, atkvøddu 47,2% fyri stjórnaruppskotinum, 48,7% fyri loysingini, 4,1% av atkvøðunum vóru ógyldar [1] og atkvøðuluttøkan var 66,4% [2].

Einføld matematisk útrokning grundað á henda veruleikan gevur, at av samlaðu møguligu atkvøðunum í

Føroyum tá, atkvøddu 31% fyri stjórnaruppskotinum, 32% fyri loysing, 33% atkvøddu ikki og 4% av atkvøðunum vóru ógyldar. Hetta er nokk eisini breið semja um.

Fólkaatkvøðan bert leiðbeinandi
Sum tað framgongur av løgtingstíðindum, var semja millum flokkarnar um, at fólkaatkvøðan bert skuldi vera leiðbeinandi (....folkeafstemning ...vælgerfolket bør få lejlighed til at udtale sig.... [3] og .... fyri at fáa leiðbeining.....almenna atkvøðugreiðslu....[4])
Ikki er greitt, hvørt talan skuldi vera um absolutt, kvalifiserað, vanligt ella simpult fleirtal, men av tí at fólkaatkvøðan bert var leiðbeinandi, var hesin spurningur ikki av týdningi. Tó er tað áhugavert at lesa, at sjálvur loysingarhøvdingin Thorstein Petersen, sum bæði var løgtingformaður og formaður fyri Fólkaflokkin (Tjóðveldi var sum kunnugt ikki stovnað), undan fólkaatkvøðuni í blaðgrein 10. sept. 1946 krevur, at stjórnaruppskotið skuldi hava kvalifiserað fleirtal, um tað skuldi blivið góðtikið (...stjórnaruppskotið er felt, um tað ikki..... hevur helvt av øllum, ið hava rætt at stemma í Føroyum – og tað er gravlagt, um tað hevur helvt av øllum stemmum, sum kunnu avgevast í Føroyum móti sær....[5]). Sjálvandi má hetta so eisini hava verið galdandi fyri uppskotið um loysing.

Amtsráð útrópar suverenan stat
Men bert 8 dagar seinni letur Th. Petersen løgtingið tann 18. sept. 1946 útrópa Føroyar sum suverenan stat, grundað á, at loysingin fekk 1% fleiri atkvøður, men ikki fleirtal, hvørki absolutt, kvalifiserað, vanligt ella simpult fleirtal! Og enntá av einum løgtingi, sum ikki hevði lóggevandi vald, men bert var at meta sum eitt amtsráð við ráðgevandi valdi.
Føroyingar ynsktu ikki loysing
Tí gjørdi statministarin tað einasta rætta við eini fráboðan 24. sept., har hann segði frá, at kongur sendi løgtingið til hús og útskrivaði nýval. Og hetta góðtóku allir flokkar. Bert ein ekskluderaður javnaðartinglimur mótmælti.
Úrslitið av valinum 8. nov. 1946 vísti, at føroyingar ikki ynsktu loysing. Fólkaflokkurin misti ikki minni enn 3 tingmenn og harvið fleirtalið í løgtinginum og alt tos um loysing var tept [6].
Mest at meta sum statskvett
Løgtingstíðindini frá hesi tíðini eru sera áhugaverdur lesnaður og sigur týðuliga frá, hvussu hart stríðið millum loysing og samband hevur verið. Men tú situr eftir við eini kenslu av, at royndin at loysa Føroyar frá Danmark mest var at líkna við eina statskvetsroynd, sum tíbetur miseydnaðist.
Johan Petersen
Keldur:
[1] Løgtingstíðindi 1946: vanlig tingseta 1946: 13. Fólkaatkvøðan síða 49. (logting.fo > løgtingstíðindi > løgtingstíðindi vel eldri > 1946 > B.Eykatingsetan apríl-mai 1946 og vanliga tingsetan 1946 > 49)
[2] Anja Andreasen, søgufrøðingur: Sambandsflokkurin í 100 ár síða 229
[3] Løgtingstíðindi 1946: eykatingseta apríl-mai 1946: skjal 8 Nevndarálit Stjórnarskipan Føroya síða 2. (logting.fo > løgtingstíðindi > løgtingstíðindi vel eldri > 1946 > D. Skjøl > 164))
[4] Løgtingstíðindi 1946: eykatingseta apríl-mai 1946: skjal 8 Nevndarálit Stjórnarskipan Føroya síða 3-4. (logting.fo > løgtingstíðindi > løgtingstíðindi vel eldri > 1946 > D. Skjøl > 165 og 166)
[5] Løgtingstíðindi 1946: vanlig tingseta 1946: 13. Fólkaatkvøðan síða 49. (logting.fo > løgtingstíðindi > løgtingstíðindi vel eldri > 1946 > B.Eykatingsetan apríl-mai 1946 og vanliga tingsetan 1946 > 49)
[6] Anja Andreasen, søgufrøðingur: Sambandsflokkurin í 100 ár síða 232

Uppskot um f�lkaatkv��u

19. februar 2010

Uppskot um fólkaatkvøðu
er á veg í Tingið

- Vónandi vilja tingfólk úr øllum flokkum koma við sum uppskotstillarar ella taka undir við uppskotinum um fólkaatkvøðu um at varðveita Føroyar sum eitt valdømi, sigur Edmund Joensen, løgtings- og fólkatingsmaður, ið arbeiðir við at tilevna uppskot um vegleiðandi fólkaatkvøðu at leggja fyri Løgtingið

- Føroyar eiga at vera verandi eitt valdømi fyri øll, og nú má veljarin sleppa at taka støðu.

Tað sigur Edmund Joensen, løgtings- og fólkatingsmaður, ið er farin undir at tilevna uppskot um vegleiðandi fólkaatkvøðu um at varðveita Føroyar sum eitt valdømi.

- Vónandi vilja tingfólk úr øllum flokkum koma við sum uppskotstillarar ella taka undir við uppskotinum um fólkaatkvøðu, sigur hann.

Óseriøst at broyta valskipan eftir tveimum árum
Beinleiðis orsøkin til, at uppskot um fólkaatkvøðu nú verður gjørt, er, at ein partur av formansskapinum í Løgtinginum hevur trýst fram eitt uppskot um at fara aftur til eina ótíðarhóskandi valskipan við fleiri valdømum.

- Bert tvey ár er liðin, síðani Løgtingið setti skipanina við einum felags valdømi í verk. Alt ov tíðliga er at fara til eina aðra skipan longu nú. Verandi skipan má fáa loyvi at roynast í verki nøkur løgtingsval, so vit veruliga kunnu síggja tey positivu árinini av henni, sigur Edmund Joensen.

Støða fyrst takast til fólkaatkvøðu
Uppskotið um leiðbeinandi fólkaatkvøðu, ið er á veg, hevur ta fortreyt, at tað verður viðgjørt samtundis sum uppskotið um at fara aftur til fleiri valdømi. Samtykkir Løgtingið uppskotið um fleiri valdømir, skal støða takast til fólkaatkvøðuna eisini. Tað serliga er, at fólkaatkvøðan skal haldast og úrslitið staðfestast, áðrenn lógin um fleiri valdømi kann koma í gildi.

Nú má veljarin sleppa at tala
- Fáir spurningar egna seg so væl til fólkaatkvøðu sum hesin – og serliga nú summi vilja skrúva tíðina aftur og seta í gildi eina gamla og órættvísa skipan, ið hoyrir fortíðini til.

- Eg kann illa ímynda mær, at nakar løgtingslimur fer at nokta fyri, at veljarin sleppur at taka støðu til sína egnu demokratisku valskipan, sigur Edmund Joensen.

Solodansur Edmunds !

18. februar 2010

Tá Edmund Joensen roynir seg í politiskum ballettdansi eru piruettirnar altíð øgiligar. Sum elefantur í postalínshandli dansar hann nú aftur. Mangt kann sorlast í hansara óstýriligu umdreyningum. Havast skal kortini í huga, at hetta er rein solouppvísing.
Edmund hevur roynt seg áður :

- Hann hevur útmerkað seg við at vera ímóti Vága- og Norðoyatunlunum, og nú vil hann niðurleggja Klaksvíkar- og Suðuroyar Sjúkrahús – Vit spyrja : til gagns fyri hvønn?

Vit, sum ikki búgva inni á miðøkinum, eru so von við hansara høgg. Vit minnast, hvussu hann stríddist ímóti Vágatunlinum og gav táverandi landsstýrismanni í Vinnumálum sekkin fyri at hava sett arbeiðið uppá Vágatunnilin í gongd.

Eisini minnast vit, hvussu hann í føroyskum og útlendskum fjølmiðlum gjørdi grin burtur úr royndunum at fáa Norðoyatunnilin settan á politiska dagsskrá.

Teir nýggjastu tankarnir hjá Edmundi, um at niðurleggja smærru sjúkrahúsini, kunnu ikki verða til nakað annað enn at provokera – ein óvirðilig roynd at vinna persónligar atkvøður í hansara nýggja atkvøðudepli - Tórshavn.

Góði Edmund - hvat við at komið við kritikki, politiska skipanin kundi brúkt og ikki bara skotið frá hoftini við hugskotum, sum einans sáa mistreysti og ótta?

Tín óstortligi solodansur hevur einki við sambandspolitikk at gera og gagnar ikki flokkinum.

At miðsavna alt skúlaverkið í nakrar fáar "effektivar" kraftdeplar - sum m.a. leiðslan í Føroya Lærarafelag mælir til - ljóðar ikki bert populistiskt - men fer neyvan at føra til nakra rationalisering.

Skúlaverkið verður ikki bíligari at reka - og samstundis hevur ein kvett høvdið av fleiri vælvirkandi skúlaeindum bæði í býum og bygdum.

John William Joensen
Formaður í Norðoya Sambandsfelag

Leggi� Almannastovuna og N�rverki� saman

18. februar 2010

Landið hevur eina sera stóra avbjóðing fyri framman og fyri ikki at enda í álvarsligari kreppu, er neyðugt at taka tøk.
Samstundis sum inntøkur landskassans minka orsakað av heimsumfatandi fíggjarkreppuni, verður hildið á við at útbyggja almennu umsitingina, so at vit eftirhondini hava ein umsitingarligan yvirbygnað, ið als ikki svarar til støddina á samfelagnum.
Talið av landsstýrisfólkum og ráðum bara hækkar, nýggjar almennar umsitingar við stjóra og deildarleiðarum verða stovnaðar uttan at taka fyrilit fyri, um samfelagnum tørvar tænastuna.
Hetta kann ikki halda áfram. Vit vita, at stórir árgangir av borgarum eru á veg út av arbeiðsmarknaðinum. Tað kemur at seta stór krøv til almannaverkið í komandi árum. Hetta eru vit noydd at fyrihalda okkum til og laga landsins umsiting hareftir.
Tíðin er komin til, at vit í Føroyum langt um leingi seta okkum niður og gera eina realistiska meting av, hvat okkum tørvar av almennari umsiting og tænastum. Og fyrst av øllum: Hvat fáa vit afturfyri tær ovurstóru upphæddirnar, sum á hvørjum ári verða settar av á fíggjarlógini til almenna umsiting?
Politiska veðurlagið í hesum tíðum bendir alsamt meira á, at fleiri av teimum fólkavaldu politikarunum kenna á sær, at løgtingsval stendur fyri durum, hóast valskeiðið bert er hálvrunnið. Eg spyrji, um tað er rætt, at landspolitikarar skulu brúka orku upp á at føra valstríð og leggja fótonglar fyri hvønn annan, nú ið kreppan herjar, ikki bara í Føroyum, men um allan heim?
Nei, takið heldur og brótið upp ermar og komið í gongd við veruligum politiskum arbeiði, ið gagnar! Vit hava eina góða samgongu, við einum skilagóðum samgonguskjali at arbeiða eftir.
Henda samgongan hevur framvegis eina týdningarmikla uppgávu at røkja, og sum skal vera loyst áðrenn næsta løgtingsval, nevniliga at fáa úrslit á borðið, so at ABC-flokkarnir hava nakað ítøkiligt at fara í valstríð við, tá valskeiðið er runnið.
Tit kunnu byrja við at leggja tveir stovnar undir almannamálaráðnum saman, nevniliga Nærverkið og Almannastovuna.
Eingin, eg endurtaki, eingin skilagóð ella logisk orsøk er til at hava tveir stovnar til at loysa uppgávur, ið eru so nær skyldar hvørjum øðrum. Tað er ikki eitt einasta viðskiftafólk undir Nærverkinum, sum ikki eisini er viðskiftafólk hjá Almannastovuni.
Kortini koyra stovnarnir við hvør sínari leiðslu, hvør sínari fíggjarskipan, hvør sínari KT-skipan, hvør sínari journalskipan, hvør sínari starvsfólkadeild. Stutt sagt, púra óneyðugar dupultfunksjónir, ið ikki eru til gagns, hvørki fyri samfelagið ella hin einstaka brúkaran.
Áheitan mín til mín kæra floksfelaga, landsstýriskvinnuna í almannamálum Rósu Samuelsen, skal tí vera at bera so í bandið, at farið verður undir at samanrenna hesar báðar almennu stovnarnar sum skjótast.
Við at kóka funkjsónirnar saman, sum í dag verða avgreiddar hvør í sínum lagi á Almannastovuni og Nærverkinum, verður nógv menniskjaligt tilfeingi frígivið, og eg ivist ikki í, at hetta tilfeingið kann verða føroyska samfelagnum til stórt gagn.
Fyri mær at síggja er Nærverkið ein óyvirskoðilig skipan við einum tungum yvirbygnaði og einari frumskóg av stovnum og heimum undir sær, har trupult, fyri ikki at siga ómøguligt, er hjá uttanfyristandandi – politikarum til dømis – at fáa skil á, hvør tekur avgerð vegna hvønn. Almannastovan hevur eina nógv reinari skipan við greiðari leiðslugongd, sum kundi verið ein góð fyrimynd til at fáa eina reinari skipan í tí partinum av almannaverkinum, sum í dag liggur undir Nærverkinum.
Sjálvandi fer eitt uppskot um at samanleggja stovnar við tí endamáli at spara útreiðslur at møta mótstøðu hjá teimum, ið starvast har – soleiðis vil altíð vera. Men eingin orsøk er at halda upp á eina skipan, ið tíðin er farin frá, einans fyri at varðveita arbeiðsplássini. Tað gevur onga meining.
Stundum er neyðugt at gera broytingar, og broytingar eru ikki altíð til tað verra – heldur ikki hjá teimum, ið verða rakt. Eg ivist ikki í, at vit framhaldandi koma at hava brúk fyri teimum dugnaligu starvsfólkunum, sum vera til yvurs í endurskoðaða Nærverkinum/Almannastovuni. Vit hava brúk fyri øllum góðum kreftum til at byggja okkara land upp til at vera millum heimsins bestu at liva í.
Men at náa tí málinum krevst, at vit duga betur at stýra útreiðslunum, sum fara til almennu umsitingina. Vit skulu hava meira fyri pengarnar, sum brúktir verða. Vit mugu sleppa okkum av við allar dupultfunksjónir, og vit eiga eisini at umhugsa gjølla, hvørjar funksjónir vit kunnu vera fyriuttan.
Sjálvur haldi eg, at tað nýtist ikki at verið tørvur á meira enn seks aðalráðum at stýra einum landi við hálvthundraðtúsund íbúgvum. Eg kundi eisini nevnt fleiri almennar stovnar, ið høvdu havt tað nógv betur, um teir vórðu lagdir saman við øðrum stovnum.
Mest innlýsandi og átroðkandi er tó at fáa Nærverkið og Almannastovuna løgd saman. Latið okkum koma í gongd við tað arbeiðið sum skjótast.

Annfinn Brekkstein
starvsnevndarlimur í Sambandsflokkinum

S�gan um skattal�ttarnar

18. februar 2010

Høgni Hoydal harmast, í eini blaðgrein, um, at eg skal hava lagt hann og Tjóðveldi undir bæði líkt og ólíkt.

Nú veit eg ikki, hvar markið gongur ímillum tað sum er líkt, og tað sum er ólíkt, men eg má í hvussu so er staðfesta, at tað mangan hevur gingist honum illa at mótprógva mínum pástandum.

Nú vísir Høgni á, at eg havi gjørt ein feil í míni seinastu grein, og her má eg geva honum rætt. Eg havi, av eini ella aðrari orsøk, ikki lagt til merkis, at hóast hann spurdi um skattalættar fyri bæði land og kommunur (sum jú er ein rein manipulatión), so hevur Fíggjarmálaráðið kortini verið somikið at sær komið, at tað í svarinum, ikki hevur tikið kommunurnar við. Tað átti eg sjálvsagt at lagt merki til.

Men tá tað er sagt, so má Høgni geva mær rætt í tí, at skattalættarnir hjá ABC-landsstýrinum kostaðu ikki 382 mió. krónur. Hann má eisini geva mær rætt í tí, at hann orðaði spurningarnar til Fíggjarmálaráðið soleiðis, at árið 2004 (tá Sjálvstýrislandsstýrið gav stóran skattalætta), varð als ikki talt við. Harafturat vórðu skattalættarnir hjá Sjálvstýrislandsstýrinum og teir hjá ABC-landsstýrinum roknaðir út frá heilt ymiskum fortreytum. Eg skal greiða nærri frá hesum.

Láturlig villeiðing
Tá ABC samgongan samtykti at lækka skattin fyri seinast vunnu krónuna, so var tað fyri, at tað skuldi loysa seg at arbeiða meira. Um vit siga, at hetta eydnaðist, og at fólk fóru at arbeiða meira, so merkir tað, at lønarútgjaldingarnar vuksu. Tá lønirnar vaksa, verður eisini meira goldið í skatti. Men nú kemur tað løgna í roknistykkinum. Tí jú meira landskassin fær inn orsaka av hesum, hægri verður talið, sum landskassin “missir” í mun til gamla skattastigan. Tí er spurningurin høpisleysur.

Lat okkum ímynda okkum at vit settu skattin uppá 100%. So høvdu øll hildu uppat at arbeitt, og landskassin hevði onga krónu fingið inn í skatti. Í tí førinum hevði svarið uppá spurningin verið, at skattabroytingin kostaði einki, tí landskassin hevði heldur onga krónu fingið inn eftir gamla skattastiganum, um eingin arbeiddi.

Hetta er fullkomuliga láturligt!

Fakta
Tað var breið politisk semja um, í 2002, at skattirnir skuldu lækka. Sjálvstýrislandsstýrið, sum frammanundan hevði lækkað blokkstuðulin við 366 mió. krónum, lækkaði eisini skattirnar við 125 mió. krónum eftir tveimum árum. ABC-landsstýrið lækkaði síðani skattirnar við 227 mió. krónum eftir fýra árum.

Tí kann tað ikki vera nakar ivi um, hvør lækkaði inntøkurnar mest, hóast “smartir” fyrispurningar og tíðindaskriv kunnu fáast til at vísa nakað annað.

Helgi Abrahamsen
løgtingsmaður

Vegam�ti�

16. februar 2010

Ì grein í miðlunum hevur Bjarni Djurholm áhugaverda grein um búskaparligu støðu Føroya. Eingin kann vera ósamdur við Bjarna um, at við einum halli upp á 800 mill kr, og einum útreiðsluvøkstri upp á 2% verður landsskattaskuldin vaksin við 4 mill og hallið hjá landskassanum óbroytt.
Eingin kann heldur ikki vera ósamdur við Bjarna Djurholm um, at bygnaðarligi skeivleikin er ein stórur trupulleiki, hvat útreiðsluvøkstrinum viðvíkur. Og gera vit ikki tær neyðugu broytingarnar, bera vit ikki boð í bý fíggjarliga.

Eingin kann heldur vera ósamdur við Bjarna Djurholm um, at ein nýggjur fiskivinnupolitikkur eigur at verða orðaður skjótast tilber.

Fyri at seta framtíðarætlanir út í kortið og trúgva uppá tær, er neyðugt at kenna fortíðina og viðurkenna tann ivasama politikk, sum hevur verið førdur tey seinastu árini.

Tann einfaldi spurningur, sum borgarin setir sær í dag er, hvat hava vit gjørt skeivt? Hesin spurningur er rættiliga relevantur, nú tosað verður um vegamót. Undir kreppuni í nítiárinum, kundi ávísast, hvar tann stóri trupulleikin var, og teir vóru fleiri. Ein tann størsti var almenna og privata lántøkan, - lántøkan, sum saman við veðhaldum, endaði í landskassanum, ella hjá tí vanliga skattgjaldaranum. Veðhaldini koma vónandi ongantíð fyri ein dag aftur.

Politiskar avgerðir, sum gera tað trupult hjá landskassanum, hevur ikki verið ein trupulleiki ímillum flokkar, eingin undantikin, men politiskar avgerðir, sum bæði her og nú og uppá sigt gera tað lættari hjá landskassanum og vinnuni.

Skattalættin er eitt. Var tað nú rætt at lækka skattin, tá vit høvdu ein hákonjunktur? Alla aðrastaðni verður gjørt tað øvugta, tað almenna skal halda eftir og tátta skattaskrúvuna í einum hákonjunkturi, fyri síðan at loysa aftur í einum lágkonjunkturi. Men skattalætti er politisk søluvøra, og fyri nøkur verður skattur uppfataður sum tað ónda. Flestu føroyingar hava einki ímóti at rinda skatt, men treytin er, at tú fært nakað fyri peningin, og hvat er so tað?

Blokkstuðulin er tað næsta. Er tað ikki ein upplagdur spurningur at seta sær, hvat skal koma í staðin. Hevur politiski mynduleikin ikki skyldu til at greiða frá, hvussu ein niðurskurður í blokkinum, saman við yvirtøkum skal síggjast aftur á fíggjarlóguni. Bjarni Djurholm vísir á, at um einki verður gjørt, so verða rentuútreiðslurnar hjá landskassanum ¼ mia um fimm ár. Hetta svarar til árliga kostnaðin av 400 røktarheimsplássum. Um rentuútreiðslurnar upp á 250 mill hevði kunnað fíggjað kostnaðin av 400 røktarheimsplássum, so hevði niðurskurðurin av blokkinum kunna fíggja upp ímóti 600 røktarheimsplássum, ella hvat?

Fiskivinnan, saman við alivinnuni, sum útflutningsvinnur, er tað berandi undir okkara samfelag. Her hevur verið ymisk tilgongd. Alivinnan var tey fyrstu nógvu árini í tungum sjógvi, men tey seinastu árini hevur hon kastað pening av sær. Her gjørdi man tær neyðugu tillagingarnar, tað hevði sínar avleiðingar, húsagangir, loyvir vórðu inndrigin og løgd saman, men tað skuldi til. Alivinnan hevur ein sunnan rakstur í dag og gevur eitt avkast til samfelagið, sum er líka nógv, sum Føroyagrunnurin gevur.

Ì fiskivinnuni hevur lummafilosofiin verið galdandi: fiskið meðan fiskurin er, tí um vit ikki gera tað, so ger onkur annar tað. (Ì myndatalu vildi onkur sagt, kappið høvdið av lombunum í áseyðaroyting, tað er ikki sikkurt at tey verða í rættini, tá heystfjøllini verða gingin..) Ùrslitið er, niðurfiskaðir stovnar, sum nú eisini ger tað trupult at sleppa av við fiskin, tí vit ikki veiða burðardygt. Mitt í 90´ unum kravdi danska stjórnin, at vit skuldu veiða burðardygt. Um vit ikki fingu hesi viðurskiftir uppá pláss, fekk hetta avleiðingar fyri umfíggingina av okkara stóru skuld, nú koma fiskakeypararnir eftir okkum.

Øll ynskja lægri skatt. Ein stórur partur av føroyingum vil av við blokkin. Politisk heksajakt ímóti burðardyggari veiðu. Hesin politikkur, saman við einum almennum yvirbygnaði, kann lívga um atkvøðutalið, men er um at koyra landið á heysin enn einaferð.

Um vegamótið hjá Bjarna Djurholm er politiskt at draga meir til høgru, koyrir hann beint í avgrundina. Um hann ætlar at rætta upp, inn ímóti miðjuni, og finna eina balansu á øllum økjum, so er hann á góðari leið.

Til tey seinastu løgtingsvalini vóru flokkarnir rímiliga samdir um, hvørji øki skuldu mynda valstríðið. Seinast var tað bleyt virðir, næstseinast var tað gransking. Um úrslitið er nakað at spenna bringu fyri, kunnu onnur meta um. Mítt boð uppá eitt felags øki til eitt komandi vælstríð.

Hvussu veiða vit burðardygt, so vit fáa tað optimala burtur úr okkara felags tilfeingi. Og so tær almennu útreiðslurnar verða tillagaðar eftir einum skilagóðum vinnupolitikki.

Eivin Helgi Jacobsen

Seinasta �tkall

16. februar 2010

Seinasta útkall áðrenn
Føroyar fara á heysin

ABC-samgongan noyðist niður í politiska maskinrúmið at skrúva tey røttu handtøkini, áðrenn ov seint er

Seminar.

Fundurin hjá landsstýrinum á Gjáargarði hevur fingið eitt fínt heiti.

Sum skilst er ætlanin hjá landsstýrisfólkunum og løgmanni at leggja leistin fyri, hvussu Føroyar skulu stýrast burtur úr verandi støðu, har stórt hol er á allmennu kassunum, og budgettið hjá tí almenna hevur milliardahall.

Lat okkum siga tað, sum tað er - við orðum, ið øll skilja: landsstýrið situr á kreppufundi. Tað, sum loysast skal, er ein stór og hóttandi búskaparkreppa, ið langt síðani er farin at merkjast hjá húskjum og virkjum kring alt landið.

Í seinna lagi
Hetta “seminarið”, sum altso í veruleikanum er ein kreppufundur, kemur tíverri í seinna lagi. Longu í fjør vár var bráneyðugt at gera tað, sum landsstýrið loksins hevur tikið seg saman at tosa um.

Undirritaði loyvdi sær í fjør vár at skjóta upp, at politiska summarferian skuldi avlýsast, og at farast mátti í politisku arbeiðsklæðini. Tá svaraði landsstýrismaðurin í fíggjarmálum úr Javnaðarflokkinum aftur, at hann var langt síðani farin í arbeiðsklæðini.

Úrslitið sóu allir føroyingar í desember, tá plenuklipparin hjá Fólkaflokkinum varð sleptur eftir allari fíggjarlógini.

Eitt pinkalítið neyðaregg kom burturúr.

Men lat fara. Betur seint enn ongantíð, verður sagt.

Niður í politiska maskinrúmið
Landsstýrið hevur boðað frá tíðindafundi týsdagin. Tá verður kreppuleisturin avdúkaður, skilst.

Tí er áhugavert – framman undan tíðindafundinum – enn eina ferð at hyggja at, hvør politiska og búskaparliga avbjóðingin hjá landsstýrinum í grundini er.

Sum eg síggi støðuna, er hon álvarslig, og tað hevur hon verið leingi.

Nýggjasta frágreiðingin frá búskaparráðnum skjalprógvar, hvussu gjógvin millum inntøkur og útreiðslur landskassans bert er vorðin djúpri og djúpri. Har sæst, hvussu stórt mistakið var, tá Ríkisveitingin var skerd og fastfryst. Og har sæst eisini, hvussu útreiðslurnar eru eksploderaðar.

Í løtuni rennur nógv meira úr landskassanum, enn tað rennur í landskassan.

Sleppur henda støða at standa við, fara Føroyar á húsagang. Tað er bara ein spurningur um tíð.

Hetta er orsøkin til, at Landsstýrið á sínum “seminari” noyðist at gera av, at farast skal niður í politiska maskinrúmið. Har niðri skal skrúvast uppá tey røttu handtøkini, áðrenn ov seint er.

Útreiðslurnar skulu avmarkast
Tað er upplagt, at útreiðsluhandtakið má og skal skrúvast eina góða tonn ella tvær rætta vegin, so minni rennur út.

Har eru nógvir møguleikar, og meginreglan má vera, at allar útreiðslur, ið so ella so kunnu strikast, skulu strikast.

Almenni bygnaðurin kann trimmast, og talið av aðalráðum kann minkast. Allar dupultar funktiónir skulu burtur. Allar yvirtøkur kosta, og tí skulu tær allar steðgast.

Nógvar útreiðslur fara til vælferðarøkið Neyvan slepst undan at skerja hetta økið, eftir at fullveldislandsstýrið við sínum blokkniðurskurði hevur gjørt seg inn á inntøkurnar, ið skulu tryggja vælferðina.

Hetta at skerja vælferðina er seinasta øvilsið í politiska maskinrúminum. Alt annað skal roynast fyrst.

Inntøkurnar skulu økjast
Inntøkuhandtakið er áhugavert, hóast Fólkaflokkurin hveppir seg við at nema tað.

Tað er væl skiljandi, at politikarar ræðast skattahækkingar, men áðrenn vit tosa um tær, skulu vit hava Fólkaflokkin at halda tað, sum hann lovaði at gera í samband við seinastu fíggjarlóg men leyp frá .

Inntøkuhandtakið snýr seg um annað enn at hækka skattir. Tað snýr seg eisini um at skapa inntøkur – at gera tað møguligt hjá fólki og fyritøkum at økja inntøkur sínar, so meira kemur inn í landskassan.

Í grundini er talan um fleiri inntøkuhandtøk.

Eitt er, at vit skulu hava nógv størri part av svartkjafti, markreli og sild. Tað svimja fyri milliardir av krónum kring oyggjarnar, og vit skulu hava meira burtur av hesum tilfeingi, ið grannalondini halda seg hava rættin til at taka sær. Annað er, at tað liggja ótømdir møguleikar í fjarfiskiskapinum, sum eisini eiga at koma vinnuni her heima til góðar.

Og so er tað ríkisveitingin. Fastfrystingin av ríkisveitingini skal halda uppat. Tað gevur her og nú atgongd til stórar inntøkur, ið Føroyar sum ríkispartur hava rætt til.

ES-leiðin kann geva inntøkur
Eitt inntøkuhandtak fyri seg eitur ES. Skrúva vit uppá tað, og gera eina roynd at gerast partur av ES í tøttum samstarvi við Danmark, eru nógvir pengar at vinna. Eitt tiltak, sum veruliga hevði munað hjá føroyska húsarhaldinum og landskassanum.

Vit skulu sleppa misskilta EFTA-leistinum, ið kortini ikki ber á mál. Vit skulu vita ítøkiliga, hvørjar treytir eru fyri, at Føroyar kunnu gerast partur av Europasamveldinum, og tað skulu vit gera nú.

Upplagdir reformar
Eitt stórt handtak niðri í politiska maskinrúminum er reformhandtakið. Eisini tað eru politikarar ræddir at nerta, men vit sleppa ikki undan.

Nakrir upplagdir reformar liggja væl fyri at fremja.

Kommunurnar skulu leggjast saman í heilt fáar eindir, og tey trý sjúkrahúsini kunnu gerast eitt felags sjúkrahús fyri allar føroyingar. Og alt undirvísingarverkið kann miðsavnast og leggjast í nakrar fáar og effektivar kraftdeplar.

Politiskt dirvi krevst
Tey, sum framvegis hveppa seg við at nærkast leydaranum niður til politiska maskinrúmið, mugu nú finna sítt politiska dirvi fram.

Tað er snøgt sagt lívsneyðugt at fremja stór búskaparpolitisk átøk.

Nakrir samgongufelagar hava seinastu vikuna meldað út, at teir síggja tað neyðuga í at fara niður í maskinrúmið. Tað er at fegnast um.

Á tíðindafundinum í Gjáargarði týsdagin fáa vit vónandi eisini hetta sama dirvið at síggja.

Hetta er í øllum førum seinasta útkall. Alternativið er húsagangur. Tað er bert ein spurningur um tíð.

Edmund Joensen
løgtings- og fólkatingsmaður

Skattal�ttarnir kosta�u ikki 382 mi�. kr�nur

15. februar 2010

Tey seinnu árini hava vit ofta sæð, at einstakir politikarar hava roynt at hongt sín politiska boðskap um hálsin á embætismonnum, fyri harvið at geva orðunum størri slagkraft. Onkursvegna ljóðar tað meira álítandi, tá tað eru embætismenn, sum siga tað, ið sagt verður. Serliga tá ósannindi verða førd fram, kann tað vera ein fyrimunur at vísa til embætisfólk.

Eitt dømi um hetta sóu vit fyri nøkrum vikum síðani, tá tíðindi bórust um, at fyrra ABC-samgongan hevði givið skattalættar fyri 382 mió. krónur.

Manipulering
Søgan byrjar við, at Høgni Hoydal setir Jóannesi Eidesgaard, landsstýrismanni, ein fyrispurning, har spurt verður um ymisk fíggjar- og búskaparlig viðurskifti. Í viðmerkingunum til spurningin stendur millum annað: ”Endamálið við fyrispurninginum er at fáa greið og sambærilig tøl, so politiska orðaskiftið kann snúgva seg um politikk, heldur enn skiftandi uppáhald um fakta.”

Maðurin vil altso hava fakta á borðið, og tað er altíð gott - um tað er veruliga endamálið. Men tað er tað tíverri ikki í hesum førinum – tvørturímóti. Endamálið er at villleiða fólk, við at broyta fakta.

Spyr uttanum
Høgni Hoydal hevur ferð eftir ferð ført fram, at ABC-samgongan gav skattalættar fyri einar 400 mió. krónur, og at fullveldissamgongan gjørdi ikki tað sama.

Tað kundi sjálvsagt verið áhugavert at fingið fakta á borðið um henda spurningin, men ístaðin fyri at spyrja um landsskattin, so velur Høgni at spyrja um, hvussu nógv skattalættar hava kostað fyri bæði landskassa og kommunur frá 1998-2003 og frá 2004 – 2009. Og hví man hann gera tað? Jú tað ger hann, tí hann veit, at Jóannes Eidesgaard og hansara embætisfólk noyðast at svara júst soleiðis sum spurt verður. Í hesum førinum merkir tað, at tey noyðast at svara hvussu nógv bæði land og kommunur hava givið í skattalættum tilsamans, og eisini noyðast tey at brúka 1. januar 2004 sum skeringsdato (hóast skattalættarnir hjá ABC-samgonguni ikki fóru at virka fyrr enn eitt ár seinni). Tað vil siga, at skattalættarnir, sum Sjálvstýrissamgongan gav í 2004, verða taldir við hjá ABC-samgonguni, og verða av somu orsøk ikki taldir við hjá Sjálvstýrissamgonguni.

Hetta er ikki serliga seriøst, um endamálið er at fáa fakta á borðið.

Villleiðandi tíðindaskriv
Aftaná at hava fingið svarið frá landsstýrismanninum, sendir Tjóðveldi eitt tíðindaskriv til fjølmiðlarnar, har sagt verður: ”Samgongufólk hava støðugt ført fram, at skattalættarnir hjá ABC-samgonguni hava “bara” kostað 240 mió. árliga hjá landskassanum, og at fullveldissamgongan gav eins stórar skattalættar.

Men nú hevur Fíggjarmálaráðið svarað einum fyrispurningi hjá Høgna Hoydal, har tað verður staðfest, at kostnaðurin árliga fyri landskassan av ABC-skattalættunum er 382 mió. kr., meðan skattalættarnir frá 1998 til 2003 kostaðu 103 mió. krónur.”

Tjóðveldi lýgur
Hetta var tað, sum fyrispurningurin skuldi brúkast til. Ein lygn skuldi hava kjølfesti í útsagnum hjá embætisfólkum.

Fíggjarmálaráðið hevur ikki sagt, at landskassin hevur mist 382 mió. krónur orsaka av ABC-skattalættunum. Tað er Tjóðveldi, sum sigur tað. Tað sum Fíggjarmálaráðið segði, var, at ABC-skattalættarnir + skattalættarnir, sum Sjálvstýrislandsstýrið gav í 2004 + tað sum kommunur hava latið í skattalættum frá 2004 til 2009, kostaði landskassanum og kommunukassunum 382 mió. krónur tilsamans.

Umaftur og umaftur
Tá ósannindini eru søgd einaferð, ræður um at fáa onkran annan at endurtaka tað sama, og tann parturin eydnast væl. Tórbjørn Jacobsen skrivar í eini blaðgrein tann 25. januar: ”Sambært núverandi fíggjarmálaráðharranum, sum var løgmaður, táið hesin fascistoidi politikkurin var knæsettur, hevur skattapolitikkurin hjá ABC-regiminum kosta inntøkusíðuni í landskassahúsarhaldinum 382 milliónir krónur um árið.”

Legg til merkis, at eisini hann vísir til kostnaðin fyri ”landskassahúsarhaldið”, og ikki fyri land og kommunur. Eisini gloymir hann at siga, at hann, sum fíggjarnevndarlimur, í 2003, mælti løgtinginum til at samtykkja skattalættarnar fyri 2004 (tað sum hann nú kallar “fascistoidan politikk”).

Tann 27. januar skrivar Jenis av Rana í eini blaðgrein: ”Væl veit eg, at tá fyrra ABC samgongan gav 380 mió. árliga í skattalætta í samfull 4 ár...”, og soleiðis kundi eg hildið á.

Hvør er veruleikin?
Sambært teimum upplýsingunum, sum eg havi fingið, so gav ABC-samgongan skattalættar (í landsskattinum) fyri 287 mió. krónur tilsamans, men av hesum vóru 56 mió. latnar í sambandi við at uppgávur vórðu latnar til kommunurnar at umsita. Pláss varð sostatt givið fyri, at kommunurnar skuldu kunna hækka kommunuskattin tilsvarandi. Eisini minkaði sjómannafrádrátturin við 4 mió. krónum, so samanlagt var talan um 227 mió. krónur í beinleiðis skattalættum yvir fýra ár. Til samanberingar kann nevnast, at Sjálvstýrislandsstýrið í 2003 og 2004 gav skattalættar í landsskattinum fyri 125 mió. krónur yvir 2 ár. Hetta var stórtsæð sama samgonga, sum í 2002 lækkaði inntøkurnar við 366 mió. krónum árliga, samstundis sum útreiðslurnar vuksu við 350 mió. krónum bara í 2002.

Reypaðu um skattalætta
Nú landskassin stríðist við eitt undirskot, umrøður Høgni Hoydal skattalættar sum nakað negativt, og hann ger alt fyri at hekta teir uppí ABC-samgonguna. Men soleiðis hevur ikki altíð verið. Til valið í 2004 sendi hann eina heilsan til sínar limir, har hann millum annað segði: “Hjálagt hesum brævi er ein listi yvir avrikini hjá fullveldissamgonguni. Hann kann vera góður at hava hjá sær, tá tosið fellur á løgtingsvalið komandi dagarnar.”

Á listanum stóð millum annað: ”Skattalættar eru framdir fyri knappar 400 mió. kr.”

Helgi Abrahamsen
løgtingsmaður

Nor�streymoyar Sambandsfelag

9. februar 2010

Norðstreymoyar Sambandsfelag

Aðalfundurin verður í Bjargingarfelagshúsinum í Kollafirði mikukvøldið 24.február kl. 19.30.

Skrá sambært lógum felagsins.

Á fundinum verður politiska støðan viðgjørd.

Kaj Leo Johannesen, løgmaður, verður við á fundinum.

Nevndin

Enn ein leitibrunnur avtala�ur

5. februar 2010

Enn ein leitibrunnur avtalaður og trý leitingarloyvi longd

Í sambandi við, at Johan Dahl, landsstýrismaður, hevur góðkent, at trý kolvetnisloyvi verða longd til 2013, er avtalað, at enn ein leitibrunnur skal borast á føroyska landgrunninum.

Loyvini, ið verða longd, eru nr. 006, nr. 009 og nr. 011. Brunnurin skal verða boraður og metingar av úrslitinum verða lidnar áðrenn loyvisskeiðini ganga út í 2013. Avgerð er ikki tikin um, hvørjum av loyvisøkjunum, brunnurin verður boraður á.

Loyvishavarar í loyvi nr. 006 verða frameftir Statoil, (99%) og Atlantic Petroleum (1%). Statoil verður framhaldandi fyristøðufelag. Anadarko, Amerada Hess, British Gas, Dong og Enterprise halda ikki fram. Í sambandi við leingingina er partur av loyvisøkinum latin innaftur.

Í loyvi nr. 009 verður Statoil einsamallur loyvishavari. Dong, Shell og Føroya Kolvetni halda ikki fram.

Í loyvi nr. 011 er Statoil einsamallur loyvishavari.

Johan Dahl, landsstýrismaður, fegnast um avtaluna og sigur: ”Tað er sera hugaligt, at Statoil og Atlantic Petroleum eins og vit meta útlitini fyri at gera lønandi fund á føroyska landgrunninum vera so mikið góð, at feløgini vilja átaka sær at bora enn ein brunn her. At avgerð ikki er tikin um, á hvørjum loyvisøki brunnurin skal borast, kann harafturat takast sum jaligt tekin um, at fleiri góðir møguleikar eru at velja millum.

At vit innan fyri ein lítlan mánað hava fingið avtalur um tveir brunnar, fer vónandi at økja um ansin, eisini millum onnur oljufeløg, fyri møguleikunum á føroyska land-grunninum. Vit hava nú tríggjar brunnar fyri framman, har Eni í vár fer at bora tann fyrsta á loyvi 005.

Umframt at hetta er eitt jaligt stig á leiðini móti at finna kolvetni, er hetta ivaleyst eisini gott fyri tann partin av føroyskari vinnu, ið veitir vørur og tænastur til oljuvinnuna. Eg vóni og vænti, at leitivirksemið eisini fer at kasta av sær til tær vinnurnar.”

Politisk metaltroyttheit � Tj��veldi

5. februar 2010

Fólkatingsmaðurin hjá Tjóðveldi, ið virkar sum stuðulsflokkur hjá Enhedslisten í Danmark, undrast á, at ein sambandsmaður ikki rekur fullveldispolitikk í Fólkatinginum

Politiska metaltroyttheitin er av álvara farin at merkjast á Høgna Hoydal, fólkatingsmanni hjá Tjóðveldi.

Eitt ár fyri og annað eftir úti í politisku oyðimørkini kann slíta uppá sjálvt tann harðasta hálsin.

Hví rekur Sambandið ikki fullveldispolitikk?
Uttan úr oyðimørkini hoyrist stundum eitt ýl. Tað nýggjasta er, at Høgni Hoydal undrast á, at undirritaði ikki er ráðharri í Danmark og rekur fullveldispolitikk á Christiansborg.

Hann heldur, at fólkatingsmaðurin hjá Sambandsflokkinum eigur at brúka sín sess til at krevja stjórnina eftir samráðingum um fullveldi.

Álvaratos. Nú man standa illa til í Tjóðveldinum.

Fullveldistrøini følnað
Øll vita, at heimsmyndin hjá misskiltum nationalistum í Føroyum er farin av lagi, eftir at íslendska fyrimyndin ikki longur kann brúkast sum prógv fyri, at fullveldistrøini vaksa heilt inn í himmalin.

Øll vita eisini, at tað pínir heilt inn á bein, at búskaparliga eksperimentið hjá Tjóðveldinum – at skerja blokkin og frysta hann – nú er um at taka grundarlagið undan vælferðini í Føroyum.

Men tað vardi meg kortini ikki, at misskiljingin røkkur heilt har til, at formaðurin í Tjóðveldi ímyndar sær, at fólkatingsmaðurin hjá Sambandsflokkinum skal fremja loysingina fyri hann, nú alt annað miseyðnaðist.

Fornuftin vann
Grundleggjandi orsøkin til, at máttloysið nú dagar so sjónskt undan, er, at politiska projektið, sum skuldi kollrenna Ríkisfelagsskapin, er farið fyri bakka.

Tað er nevniliga ikki gangandi eftir vegnum, sum Tjóðveldi og Høgni Hoydal uppfunnu undan løgtingsvalinum fyri 14 árum síðani og nevndu “skipað loysing”.

Hesi 14 árini hava víst, at furnuftin vann. Føroyingar velja Ríkisfelagsskapin, samstarv og stabilitet fram um “skipaða loysing”.

Stuðulsflokkur hjá Enhedslisten
Lat meg stutt minna á, at í Fólkatinginum hevur Tjóðveldi sum strategi at standa uttanfyri og rópa heldur enn at samstarva innanfyri.

Tað er ikki strategiin hjá Sambandsflokkinum. Vit samstarva við teir partar, ið reka skilagóðan politikk. Tað gevur ávirkan.

Fólkatingsmaðurin hjá Tjóðveldi er óførur at finnast at. Sjálvur man hann tó ikki hava nógv at vísa á eftir øll árini á Christiansborg.

Tí tað vita tey flestu: at vera stuðulsflokkur hjá Enhedslisten gevur eitt stað millum lítið og onki.

Edmund Joensen
løgtings- og fólkatingsmaður fyri Sambandsflokkin